دانستن وزن ورق برای برآورد هزینه، حمل‌ونقل، انتخاب جرثقیل و برنامه‌ریزی تولید ضروری است. خوشبختانه محاسبه‌ی وزن ورق فلزی ساده است و فقط به ابعاد، ضخامت و جنس ورق نیاز دارد. در این راهنما فرمول، یک مثال عملی و جدول وزن ورق فولادی را می‌خوانید. اگر قطعه‌ی شما قرار است با برش لیزر ساخته شود، این محاسبه به برآورد مصرف ورق کمک می‌کند.
فرمول محاسبه‌ی وزن ورق فولادی
وزن ورق از حاصل‌ضرب حجم در چگالی به دست می‌آید. چگالی فولاد ساده حدود ۷٫۸۵ گرم بر سانتی‌متر مکعب (۷۸۵۰ کیلوگرم بر متر مکعب) است. اگر طول و عرض را به متر و ضخامت را به میلی‌متر بگذاریم، فرمول به این شکل ساده می‌شود:
وزن (کیلوگرم) = طول (متر) × عرض (متر) × ضخامت (میلی‌متر) × ۷٫۸۵
مثال: ورقی به ابعاد ۲×۶ متر و ضخامت ۵ میلی‌متر: ۲ × ۶ × ۵ × ۷٫۸۵ = ۴۷۱ کیلوگرم.
جدول وزن هر متر مربع ورق فولادی
با ضرب ضخامت در ۷٫۸۵ می‌توانید وزن هر متر مربع ورق را به‌دست بیاورید:
| ضخامت (میلی‌متر) | وزن هر متر مربع (کیلوگرم) |
|---|---|
| ۱ | ۷٫۸۵ |
| ۱٫۵ | ۱۱٫۷۸ |
| ۲ | ۱۵٫۷۰ |
| ۳ | ۲۳٫۵۵ |
| ۴ | ۳۱٫۴۰ |
| ۵ | ۳۹٫۲۵ |
| ۶ | ۴۷٫۱۰ |
| ۸ | ۶۲٫۸۰ |
| ۱۰ | ۷۸٫۵۰ |
| ۱۲ | ۹۴٫۲۰ |
| ۱۵ | ۱۱۷٫۷۵ |
| ۲۰ | ۱۵۷٫۰۰ |
وزن ورق‌های استاندارد
وزن تقریبی دو سایز رایج، با استفاده از جدول بالا:
| ابعاد ورق | ۳ میلی‌متر | ۵ میلی‌متر | ۱۰ میلی‌متر |
|---|---|---|---|
| ۱٫۲۵ × ۲٫۵ متر (۳٫۱۲۵ متر مربع) | حدود ۷۳٫۶ کیلوگرم | حدود ۱۲۲٫۷ کیلوگرم | حدود ۲۴۵٫۳ کیلوگرم |
| ۲ × ۶ متر (۱۲ متر مربع) | ۲۸۲٫۶ کیلوگرم | ۴۷۱ کیلوگرم | ۹۴۲ کیلوگرم |
وزن ورق استیل، آلومینیوم و مس
برای فلزات دیگر همان فرمول را با ضریب چگالی همان فلز به‌کار ببرید. مقدارهای زیر تقریبی‌اند و با آلیاژ کمی تغییر می‌کنند:
- فولاد ساده: حدود ۷٫۸۵
- استیل ۳۰۴: حدود ۷٫۹۳
- آلومینیوم: حدود ۲٫۷
- مس: حدود ۸٫۹۶
- برنج: حدود ۸٫۵
نکات مهم درباره‌ی محاسبه‌ی وزن ورق
- ضخامت و چگالی ورق‌ها تلرانس دارند، پس وزن واقعی ممکن است کمی با محاسبه فرق کند.
- وزن قطعه‌ی برش‌خورده برابر است با مساحت خالص قطعه × ضخامت × ضریب. بخشی از ورق به‌صورت ضایعات می‌ماند؛ چیدمان بهینه (Nesting) ضایعات را کم می‌کند.
- برای حمل و جرثقیل، وزن کل بسته‌ی ورق‌ها و ظرف نگهدارنده را هم در نظر بگیرید.
- برای برآورد هزینه‌ی برش، علاوه بر وزن، طول مسیر برش و پیچیدگی طرح هم مهم است؛ در مقاله‌ی قیمت برش لیزر چگونه محاسبه می‌شود؟ توضیح داده‌ایم.
مثال: وزن قطعه‌ی برش‌خورده و مقدار ورق مصرفی
فرض کنید قطعه‌ای مستطیلی ۴۰۰ × ۳۰۰ میلی‌متر از ورق ۳ میلی‌متری لازم دارید:
- مساحت قطعه: ۰٫۴ × ۰٫۳ = ۰٫۱۲ متر مربع
- وزن قطعه: ۰٫۱۲ × ۳ × ۷٫۸۵ ≈ ۲٫۸۳ کیلوگرم
- اگر هنگام چیدمان روی ورق حدود ۲۰٪ از ورق به‌صورت ضایعات بماند، ورق مصرفی برای هر قطعه حدود ۲٫۸۳ ÷ ۰٫۸ ≈ ۳٫۵ کیلوگرم می‌شود.
درصد ضایعات به شکل قطعه و کیفیت چیدمان (Nesting) بستگی دارد و برای هر پروژه متفاوت است.
برآورد هزینه‌ی ماده‌ی اولیه
هزینه‌ی ورق مصرفی تقریباً از ضرب وزن ورق در قیمت هر کیلوگرم (که به جنس و بازار بستگی دارد) به دست می‌آید. برای قطعات برش‌خورده، هزینه‌ی برش و در صورت نیاز خمکاری و رنگ جداگانه اضافه می‌شود.
محاسبه‌ی وزن وقتی ابعاد به میلی‌متر است
اگر طول و عرض را به میلی‌متر دارید، می‌توانید مستقیم محاسبه کنید:
وزن (کیلوگرم) = طول (میلی‌متر) × عرض (میلی‌متر) × ضخامت (میلی‌متر) × ۷٫۸۵ ÷ ۱٬۰۰۰٬۰۰۰
مثال: ۴۰۰ × ۳۰۰ × ۳ × ۷٫۸۵ ÷ ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ≈ ۲٫۸۳ کیلوگرم (همان عدد مثال بالا).
سوالات متداول
فرمول وزن ورق فولادی چیست؟
وزن (کیلوگرم) = طول (متر) × عرض (متر) × ضخامت (میلی‌متر) × ۷٫۸۵. عدد ۷٫۸۵ از چگالی فولاد (حدود ۷۸۵۰ کیلوگرم بر متر مکعب) به دست می‌آید.
وزن هر متر مربع ورق ۵ میلی‌متر چقدر است؟
حدود ۳۹٫۲۵ کیلوگرم (۵ × ۷٫۸۵).
آیا وزن واقعی ورق دقیقاً برابر محاسبه است؟
خیر، معمولاً کمی تفاوت دارد، چون ضخامت و چگالی ورق‌ها تلرانس دارند. محاسبه برای برآورد حمل، قیمت و برنامه‌ریزی کافی است.
وزن ورق استیل و آلومینیوم را چطور حساب کنیم؟
همان فرمول را با ضریب مناسب استفاده کنید: حدود ۷٫۹۳ برای استیل ۳۰۴ و حدود ۲٫۷ برای آلومینیوم.
جمع‌بندی
برای وزن ورق فولادی کافی است طول، عرض و ضخامت را در ۷٫۸۵ ضرب کنید. اگر برای برش ورق تا ابعاد ۶×۲ متر به همکاری نیاز دارید، از خدمات برش لیزر مجموعه صنعتی کمال یا ثبت سفارش استفاده کنید.